تعريف متره:
متره عبارت است "از محاسبه و اندازه گيري مقادير مصالح مورد نياز ، براي اجراي يک پروژه يا محاسبه مقادير مصالح به کار رفته و مصرف شده در يک پروژه اجرا شده "
معمولا اين نوع محاسبات و تحليل ها ، در يک سري جدول هاي خاص انجام ميگيرد که جدول هاي صورت وضعيت ( جدول ريز متره ، خلاصه متره ، و ... ) ناميده ميشود .
افرادي که اين نوع محاسبات را انجام ميدهند ، مترور ناميده ميشوند . 

انواع متره :
با توجه به اين که مصالح با چه واحدي و براي چه نيازي محاسبه ميشود ، انواع متره مطرح ميشود که عبارتند از :
1. متره بسته .
2. متره باز (تجزيه بها يا آناليز بها ).

1. متره بسته
در اين روش ،مقادير و اوزان مصالح را با توجه به واحد هاي مورد نياز ، از روي نقشه ها و اسناد پيمان محاسبه و برآورد نموده ، و در جدول هاي مخصوص وارد مينمايند . سپس مقادير به دست آمده را در قيمت هاي واحد پايه (معمولاً از فهرست بهاي واحد پايه رشته مربوط استخراج ميشود ) ضرب نموده تا قيمت هر آيتم به دست آيد . از روي جمع جبري قيمت آيتم ها ، فيمت خالص پروژه حاصل ميشود . اگر به اين قيمت ، ضرايب مربوطه (ضريب بالا سري ، ضريب تجهيز کارگاه ، ضريب پلوس يا مينوس ، ضريب منطقه اي ، ضريب ارتفاع ، ضريب طبقات ، ضريب سختي کار ) ضرب شود ، قيمت کل پروژه به دست مي آيد . 

در اينجا بايد مشخص شود که هر عمليات را با چه واحدي بايد محاسبه نمود ، وقتي واحد مشخص شد ، محاسبه مقادير کار به توان رياضي ، مهندسي و تجربه شخصي مترور بستگي دارد که بتواند به بهترين شکل محاسبات مربوطه را انجام دهد .
در قيمتهاي واحد پايه فهارس بها ، هزينه تهيه کل مصالح ، ماشين آلات نيروي انساني ، بارگيري و حمل مصالح و لوازم ماشين آلات مورد نياز به هر فاصله (به استثناء موارد مشخص شده در فهرست بهاء تا پاي کار و بار اندازي ، اتلاف مصالح ، تهيه آب ، سوخت ، تعمير و استهلاک ماشين آلات براي اجراي صحيح و کامل کارها طبق نقشه و مشخصات آمده است ، بنابراين براي محاسبه مقادير مصالح مصرفي در پروژه به روش متره بسته ، بايد واحدهاي مربوطه مشخص شود که بعضي از آنها به قرار زير است:
1. کارهايي که به متر مکعب محاسبه ميشود . مانند عمليات خاکبرداري ، خاکريزي ها ، بتن ريزي ، سنگ چيني ، شفته ريزي ، آجر کاري به ضخامت 35 سانتي و بيشتر . 

2. کارهايي که به متر مربع محاسبه ميشوند ، مانند اندود هاي مختلف داخلي و خارجي ، کاشي کاري ، عايق کاري ، تيرچه بلوک ، طاق ضربي ، شيشه ، آسفالت نما سازي و ... 

3. کارهايي که با متر طول اندازه گيري و محاسبه ميشوند ، مانند قرنيز ها ، جدول گذاري ، انواع لوله کشي ها ، نهرکشي ، واتر استاپ ، درزهاي بتن ، خط کشي و فلاشينگ ها . 

4. کارهايي که با وزن محاسبه ميشوند ، مانند کليه عمليات فلزي، آرماتور بندي ، سيمان و آبرولندني . 

5. کارهايي که با عدد محاسبه مي شوند ، مانند کليه ادوات برقي ، لوازم بهداشتي و ... 

6. كارهايي كه با تركيب دو واحد محاسبه ميگردد مانند مترمكعب/كيلومتر براي حمل خاك و نخاله و تن/كيلومتر براي حمل مصالح ( سيمان و شن و مصاح سنگي و آجر و آهن‌آلات ) و ... 

2. متره باز (تجزيه بها يا آناليز بها )
برآورد هزينه اجرا و مدت زمان لازم براي اجراي يك پروژه ، بدون استفاده از تجزيه‌بها امكان پذير نيست و هر چه تجزيه‌بهاي مورد استفاده از نظر مصالح و نيروي انساني و ماشين‌آلات مورد نياز به واقعيت نزديك‌تر باشد ، به همان ميزان برآورد اوليه به هزينه اجرايي پروژه نزديك‌تر خواهد بود . در اين روش ، كليه كارها و مقادير محاسبه شده از روي جداول متره محاسبه و براي هر كار تجزيه بهاي مربوطه انجام ميگيرد . براي انجام تجزيه هريك از اقلام كار به بخشهاي نيروي انساني ، ماشين‌آلات ، مصالح ، حمل و غيره نيازه به تجربه افراد كارگاهي و آناليزهاي معتبر از منابع و مراجع معتبر مي‌باشد . 

تعريف برآورد : 

اگر مقاديري که با توجه به واحدهاي مورد نياز در قسمت متره به دست آمده ، قيمت‌گذاري گردد (( برآورد ريالي يا برآورد قيمت پروژه )) ناميده ميشود.
بنابر اين در متره و برآورد ، دو هدف اساسي دنبال مي شود :
الف) تعيين مقادير مصالح مصرفي ، نيروي انساني با توجه به نوع تخصص و تعداد آنها و نيروي ماشين آلات با توجه به نوع و تعداد و مدت آنها در طول پروژه
ب) تعيين قيمت ريالي يا ارزي پروژه که معمولا در دو مرحله انجام ميشود :
بکي قبل از اجراي پروژه براي تعيين و پيشبيني بودجه اجراي پروژه جهت اجرا ، و دومي در مرحله حين اجراي پروژه است که معمولاً در قالب صورت وضعيت مطرح ميشود .
مهمترين اسناد و مدارک مورد نياز به شرح زير است :
1. يک سري کامل نقشه هاي اجرايي شامل نقشه هاي سازه اي ، معماري ، تاسيسات مکانيکي ، تاسيسات الکتريکي و دتايل هاي لازم .
2. جدول هاي صورت وضعيت ( متره ، خلاصه متره ، مالي ) .
3. قيمتهاي مصالح ،نيروي انساني ، نيروي ماشيني ، (فهرست بهاء منضم به پيمان ) .
4. شرايط خصوصي پيمان يا ساير اسناد منضم به پيمان.


انواع برآورد :
1 ـ برآورد Estimate
پيش‌بيني مقادير كميتهاي طرح مورد نظر ، كه معمولاً براي هزينه‌هاي يك طرح ، منابع آن و زمان اجراي طرح كاربرد دارد .
2 ـ برآورد مقادير Quantity survey – Bill of quantity estimation
عبارت است از محاسبه ريز مقادير كميتهاي اقلام مختلف يك طرح . 

3 ـ برآورد مقدماتي Preliminary estimation
برآوردي كه متكي بر اندازه‌گيري اجمالي و قيمتهاي خيلي كلي واحد كار باشد ، مثل برآورد بناي يك پروژه بدون مطالعه عميق آن كه بر اساس نوع بنا و زيربنا و كاربردهاي آن بر طبق آمار و ارقام و تجربه پروژه‌هاي قبلي ، محاسبه و پيش‌بيني مي‌گردد .
4 ـ برآورد اوليه Preliminary estimation
برآوردي است كه پس از پايان مهندسي فرآيند از مهندسي پايه با درجه خطاي مثبت ، منفي 15 تا 25 درصد قابل انجام است . 

5 ـ برآورد تقريبي Approximate estimation 
برآوردي است كه چون بر اساس اطلاعات مقدماتي مي‌باشد دقيق نيست .
6 ـ برآورد تعيين كننده Definitive estimation
برآوردي است كه پس از پايان مهندسي پايه با درجه خطاي مثبت ، منفي 10 تا 15 درصد قابل انجام است . وجه تسميه تعيين كننده نيز براي اتخاذ تصميم در توقف يا ادامه كار است . 

7 ـ برآورد تفضيلي Detailed estimation 
برآوردي است كه پس از پايان مرحله مهندسي تفصيلي يا طراحي تفصيلي با استفاده از نقشه‌هاي اجرايي تهيه مي‌شود و با خطاي تا 10 درصد مي‌تواند مورد قبول واقع شود .
8 ـ برآورد هزينه Cost estimating
يك فرآيند محاسباتي است كه با توجه به بررسي‌ها ، و اندازه‌گيري‌ها و يا متره‌كردن ( بر مبناي نقشه‌ها و مشخصات ) مقادير و كميتهاي مختلف طرح به دست آمده و سپس با اعمال قيمت واحد مربوط به آنها ، هزينه اجراي طرح محاسبه مي‌شود . 

9 ـ برآورد هزينه اجراي كار Execution cost estimate
مبلغي است كه به عنوان هزينه اجراي موضوع پيمان ، به وسيله كارفرما محاسبه و اعلام شده است .
10 ـ برآورد هزينه اجراي عمليات Estimating of the work execution
برآوردي است كه مطابق روش تعيين شده در شرح خدمات قسمت يا مرحله مربوط و بر اساس قيمتهاي روز در تاريخ تسليم گزارش قسمت يا مرحله مربوط تهيه و به تصويب دستگاه اجرايي رسيده باشد